MATURA 2026
Matura z biologii – analiza arkusza
Analiza arkusza maturalnego pokazuje, że kluczowe umiejętności wymagane na maturze z biologii obejmują przede wszystkim analizę materiałów źródłowych, wyciąganie wniosków, interpretację danych oraz precyzyjne formułowanie odpowiedzi zgodnych z wymaganiami egzaminacyjnymi. Kompetencje te były systematycznie rozwijane podczas kursu poprzez pracę z zadaniami typu maturalnego, analizę schematów oceniania oraz ćwiczenie argumentacji biologicznej. Dzięki temu kursanci mieli możliwość nie tylko utrwalenia wiedzy teoretycznej, ale również wypracowania praktycznych strategii rozwiązywania zadań, które stanowią podstawę sukcesu na egzaminie maturalnym. Tegoroczny arkusz z biologii wymagał skupienia i uważnej analizy tekstów źródłowych.
Zadanie 1
Dotyczyło budowy białek i właściwości kwasów tłuszczowych – zadanie wymagające łączenia faktów i spostrzegawczości w analizie danych tabelarycznych.
Zadanie 2
Przebieg fotosyntezy – szczegółowo omówiony na zajęciach.
Zadanie 3
Procesy parapłciowe bakterii, czyli zagadnienie poruszone i przećwiczone.
Zadanie 4
Dotykało budowy komórki, czyli zagadnienia poruszanego podczas każdego przygotowania do matury.
Zadanie 5 oraz 6
W temacie roślin dużą reprezentację w najnowszym arkuszu miała fizjologia roślin, poruszone zagadnienia takie jak transpiracja, siła ssąca, kiełkowanie. Zadania uwzględniały również warunki niezbędne do zachodzenia takich procesów jak fotosynteza czy oddychanie.
Zadanie 7
Bardzo podstawowe zadanie dotyczące anatomii roślin
Zadanie 8
Po raz pierwszy poruszono szerzej zagadnienie dotyczące toksoplazmozy. Był to bardzo długo niewykorzystany punkt podstawy programowej. Cykl Toxoplasma gondii został dokładnie omówiony na kursie.
Zadanie 9
Bardzo podstawowe zadanie z anatomii. Nasi kursanci, którzy rozwiązali próbną maturę z pewnością zwiększyli szansę poprawnej odpowiedzi na to pytanie.
Zadanie 10
Zadanie dotyczące wytwarzania azotowych produktów przemiany materii u zwierząt. Mimo iż cykl mocznikowy został wykreślony z wymagań maturalnych to i tak skrótowo poruszyliśmy na zajęciach ten temat w ramach funkcji wątroby (przy układzie pokarmowym).
Zadanie 11
Szczegółowo omówione na zajęciach funkcjonowanie neuronu – generowanie potencjałów czynnościowych.
Zadanie 12.
Tematycznie dotyczyło ono równowagi osmotycznej ryb, ale także zjawiska denaturacji białek. Głównym problemem była jednak duża ilość nowych informacji do przeanalizowania.
Zadanie 13
Dotyczyło gadów, jednak podobnie jak w poprzednim zadaniu główną umiejętnością jaką trzeba było się wykazać to wnikliwe analizowanie informacji źródłowych.
Zadanie 14
Po raz kolejny tekst źródłowy na całą stronę, który tym razem sprawdzał rozumienie funkcjonowania układu odpornościowego.
Zadanie 15
Poruszało temat przeciwciał, wirusów, a także techniki stosowanej w biotechnologii – PCR.
Zadanie 16.
Ekspresja informacji genetycznej – zagadnienie ważne, szczegółowo omówione i ujęte w arkuszu w połączeniu z budową komórki.
Zadanie 17
Bardzo łatwe zadanie dotyczące podziałów komórkowych. Zdarzyło się tutaj często wracające na maturze „sztampowe” zagadnienie dotyczące momentu interfazy, w którym dochodzi do replikacji DNA.
Zadanie 18
Dziedziczenie pozajądrowe oraz analiza rodowodów. Pierwsze zagadnienie jest bardzo podstawowe, drugie jest głównie umiejętnościowe (a nie „wiedzowe”), a na zajęciach przećwiczyliśmy strategie główkowania nad rodowodami.
Zadanie 19
Dotknięto tutaj genów sprzężonych, wiąże się z nim jednak pewna kontrowersja merytoryczna. Za pewne intencją CKE było aby rozkład prawdopodobieństwa w tabeli wynosił 8,75%, 8,75% (rekombinanty) 41,25% , 41,25% (nierekombinanty). Jednak od roku 1900 świat nauki jest zaznajomiony z faktem, że crossing-over u samcow muszki owocowej nie zachodzi (!). W takim wypadku rozkład prawdopodobieństwa będzie wynosił 0% 0% (rekombinanty) 50% 50% (nierekombinanty). Fakt ten będzie miał też konsekwencje dla odpowiedzi w podpunkcie 3. Jak jednak podejdzie CKE do oceny tego zadania? Czas pokaże.
Zadanie 20
Pojawiło się tu „sztampowe” zagadnienie czyli konwergencja. Oprócz tego były również proste elementy analizy drzew filogenetycznych, czegoś co bardzo regularnie pojawia się w arkuszach maturalnych z biologii.
Zadanie 21
Zależności międzygatunkowe pojawiają się praktycznie na każdej maturze z biologii. Nie inaczej było tym razem, należało rozpoznać mutualizm.
Zadanie 22
Mały powrót do zoologii i analizy przebiegu cykli rozwojowych pasożytniczych nicieni.
Zadanie 23.
Znowu analiza danych, tym razem jednak były one dość przystępne i niewymagające. Zadanie dotykało tematów takich jak nisza ekologiczna, czy tolerancja ekologiczna. Obydwa zagadnienia omówiliśmy sobie na kursie.
Grzegorz Gola