Wos

W tym roku Centralna Komisja Egzaminacyjna zaoferowała maturzystom 18 zadań na 50 punktów. Tradycyjnie oparte były one na materiałach źródłowych: fragmentach ustaw, Konstytucji, artykułów naukowych, tekstów prasowych, a także mapach, wykresach, schematach i jednej fotografii. Wśród zadań były zamknięte albo z wielokrotnym wyborem, a także otwarte (krótkie odpowiedzi, porównania, uzasadnienia, argumenty). Żadna z tych formuł nie powinna zaskoczyć naszych kursantów – podczas naszych zajęć przerobiliśmy wszystkie, a zdecydowaną większość z nich wielokrotnie.

Jeśli chodzi o zakres wymaganej wiedzy, tradycyjnie obejmował on naukę o państwie i prawie, samorząd terytorialny, ideologie, partie polityczne, zjawiska społeczne oraz stosunki międzynarodowe (w tym wiedzę o instytucjach Unii Europejskiej). Podczas kursu maturalnego poświęciliśmy tym zagadnieniom kilkadziesiąt godzin wykładów.

Przykładowo, zadanie 1 wymagało wiedzy o mniejszościach narodowych i etnicznych w Polsce oraz prawnej regulacji ich statusu. Mnóstwo zadań tego rodzaju rozwiązaliśmy podczas naszego kursu. Dotyczy to także Karty Polaka (zadanie 4). Przydała się również – ćwiczona podczas zajęć w CN – umiejętność porównywania aktualnych rozwiązań konstytucyjnych z przepisami byłych polskich ustaw zasadniczych – w tym roku padło na konstytucję marcową (zadanie 7 i 11). W zadaniu 9 należało porównać rozwiązania prawne dotyczące referendów ogólnokrajowych i lokalnych – niemal identyczne zadanie mieliśmy na naszej maturze próbnej! Jak zwykle, była także sprawdzana wiedza o organach władzy lokalnej (zad. 10), o tym, czym jest wymóg kontrasygnaty (zad. 11) oraz umiejętność porównywania doktryn politycznych (w tym roku mieliśmy liberalizm i tomizm – zad. 5). Stosunki międzynarodowe w 2026 były reprezentowane przez konflikt w Rwandzie (zad. 16) oraz aktywność organizacji humanitarnych (zad. 14). Żadne z tych zadań nie powinno zaskoczyć naszych kursantów.

Zadanie rozszerzonej wypowiedzi dotyczyło w tym roku budżetu obywatelskiego. Aby poprawnie je wykonać, niezbędne było posiadanie pewnej wiedzy merytorycznej na temat budżetu obywatelskiego i zasad funkcjonowania samorządu terytorialnego, ale przede wszystkim przydała się umiejętność twórczego zastosowania tej wiedzy. Egzaminowany musiał skonstruować spójne, logiczne wystąpienie sejmowe, które jednocześnie spełniało kryteria formalne wypowiedzi publicznej: posiadało wyraźną strukturę, odpowiedni styl i perswazyjny charakter. Kluczowe były umiejętności analizy i syntezy – wyodrębnienie realnych korzyści budżetu obywatelskiego dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego oraz precyzyjne wskazanie przeszkód prawnych i praktycznych (np. ograniczenia ustawowe, niska frekwencja, problemy z realizacją). Zadanie weryfikowało myślenie krytyczne, umiejętność argumentacji, łączenie wiedzy prawnej z refleksją obywatelską oraz sprawne formułowanie wypowiedzi o charakterze publicznym. Podczas ostatnich zajęć kursowych zajmowaliśmy się – na kilku przykładach – zasadami pisania tego rodzaju wypracowań. Były wówczas wskazywane często popełniane w takich sytuacjach błędy, których – jestem o tym przekonany – kursanci Collegium Novum i UM nie popełnili.